Dạng câu hỏi quen thuộc nhất trong các bài test IQ là ma trận hình: một bảng 3 × 3 ô, thiếu ô cuối, bạn phải tìm ra quy luật để điền vào. Nhìn thì tưởng muôn hình vạn trạng, nhưng thật ra phần lớn được xây từ vài quy luật cơ bản. Bộ câu hỏi mở mà Test IQ sử dụng được thiết kế từ đúng 6 quy luật, thường ghép nhiều quy luật trong một câu. Nắm được 6 quy luật này, bạn sẽ thấy các câu đố bớt "khó hiểu" hẳn.
Đọc ma trận theo hàng
Quy luật gần như luôn chạy theo hàng ngang: ô thứ ba của mỗi hàng được suy ra từ hai ô đầu. Hãy dùng hai hàng trên để tìm quy luật, kiểm tra nó đúng với cả hai hàng, rồi áp dụng cho hàng cuối.
Mẹo quan trọng: tách riêng từng loại mảnh hình. Trong bài Test IQ, các mảnh chia thành 5 nhóm — tam giác ở góc, đường chéo, thanh nhỏ ở cạnh, hình vuông/hình tròn ở giữa, tam giác nhỏ sát cạnh. Mỗi nhóm có thể theo một quy luật riêng ngay trong cùng một câu.
Quy luật 1: Cộng
Mọi thứ ở ô thứ nhất cộng mọi thứ ở ô thứ hai sẽ có mặt ở ô thứ ba.
Ví dụ: ô 1 có tam giác góc trên trái, ô 2 có tam giác góc dưới phải, ô 3 có cả hai.
Quy luật 2: Trừ
Các mảnh ở ô thứ hai bị bỏ khỏi ô thứ nhất.
Ví dụ: ô 1 có đủ bốn góc, ô 2 có hai góc trên, ô 3 chỉ còn hai góc dưới.
Quy luật 3: Loại phần chung (giữ phần khác nhau)
Mảnh nào có ở cả ô 1 và ô 2 thì biến mất; mảnh chỉ có ở một trong hai ô thì giữ lại. Dân lập trình gọi đây là phép XOR.
Ví dụ: ô 1 có thanh trái và thanh trên, ô 2 có thanh trên và thanh phải. Thanh trên có ở cả hai nên bị loại; ô 3 còn thanh trái và thanh phải.
Đây là quy luật hay bị bỏ sót nhất: trong dữ liệu của bộ câu hỏi, câu chỉ có quy luật này được khoảng 60% người làm đúng, trong khi các câu chỉ dùng phép cộng, trừ hoặc giữ phần chung đều trên 80%.
Quy luật 4: Giữ phần chung
Ngược với quy luật 3: chỉ mảnh có ở cả hai ô mới được giữ lại.
Ví dụ: ô 1 có hình tròn và hai đường chéo, ô 2 có hình tròn và một đường chéo khác. Ô 3 chỉ còn hình tròn.
Quy luật 5: Xoay
Một mảnh di chuyển quanh ô theo chiều kim đồng hồ (hoặc ngược lại), mỗi cột một bước.
Ví dụ: tam giác nhỏ nằm ở cạnh trên, rồi sang cạnh phải, rồi xuống cạnh dưới.
Quy luật 6: Đủ bộ
Mỗi hàng đều có cùng một bộ mảnh hình, chỉ khác vị trí — giống một hàng Sudoku. Hãy tìm xem hàng cuối còn thiếu mảnh nào trong bộ.
Ví dụ: hàng nào cũng có đúng một hình vuông đặc, một hình vuông rỗng, một hình tròn đặc; hàng cuối đã có hai trong ba.
Vì sao câu khó lại khó hơn hẳn?
Độ khó tăng chủ yếu theo số quy luật ghép trong một câu. Trong dữ liệu hiệu chuẩn, câu có 1 quy luật được trung bình khoảng 81% người làm đúng, câu có 3 quy luật còn 63%, câu có 5 quy luật chỉ còn 38%. Thêm một quy luật là thêm một nhóm mảnh hình phải theo dõi cùng lúc.
Cách làm từng bước
- Quan sát hàng đầu: mảnh nào xuất hiện, biến mất hay di chuyển giữa các ô?
- Tách theo nhóm: hỏi lại câu trên riêng cho từng nhóm — góc, đường chéo, thanh cạnh, hình giữa, tam giác nhỏ.
- Gọi tên quy luật cho từng nhóm: cộng, trừ, loại phần chung, giữ phần chung, xoay, đủ bộ, hoặc "giữ nguyên".
- Kiểm tra hàng thứ hai: quy luật phải đúng ở cả hàng này; sai thì thử quy luật khác.
- Dựng đáp án cho hàng cuối theo từng nhóm, rồi so lại cả ô một lần nữa trước khi xác nhận.
Luyện nhiều có tăng IQ không?
Luyện tập giúp bạn nhanh hơn và quen dạng bài hơn, nên điểm ở loại bài này thường tăng nhẹ. Nhưng đó chủ yếu là do quen, không phải năng lực suy luận thay đổi. Vì vậy lần làm đầu tiên vẫn phản ánh đúng nhất.
Câu hỏi thường gặp
Có khi nào quy luật chạy theo cột không? Một số bài test có. Nếu không quy luật hàng nào khớp, hãy thử theo cột.
Một câu có thể dùng nhiều quy luật không? Có — tối đa 5 quy luật trong bộ câu hỏi mở, mỗi quy luật áp cho một nhóm mảnh hoặc ghép với nhau.
Luyện ở đâu? Trang Test IQ có 2 câu làm thử hiện đáp án đúng, và phần xem lại cuối bài cho bạn so ô mình dựng với ô đúng ở từng câu.
Thử ngay
Áp dụng 6 quy luật trên trong Test IQ miễn phí — bài tự điều chỉnh độ khó nên câu nào cũng vừa sức thử thách bạn.